Największy dług publiczny – który kraj jest najbardziej zadłużony?

Na pytanie „który kraj jest najbardziej zadłużony?” najczęściej odpowiada się poprzez porównanie długu publicznego do wielkości gospodarki, czyli do PKB. Według najnowszych porównywalnych danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego z edycji World Economic Outlook z 2025 roku, odnoszących się do roku 2024, pierwsze miejsce w takim rankingu zajmuje Japonia. To jednak nie oznacza automatycznie największego ryzyka bankructwa: ranking pokazuje relację długu sektora publicznego do PKB, a nie samą zdolność obsługi zadłużenia. W praktyce o znaczeniu wyniku decydują także stopy procentowe, struktura wierzycieli, tempo wzrostu gospodarczego i wiarygodność państwa.

Japonia ma najwyższy dług publiczny według standardowego kryterium: dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych jako procent PKB

W tym artykule przyjęto najbardziej standardowe i porównywalne kryterium stosowane w międzynarodowych rankingach ekonomicznych: dług publiczny liczony jako dług brutto całego sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do produktu krajowego brutto. To właśnie ten wskaźnik najczęściej wykorzystują Międzynarodowy Fundusz Walutowy, OECD i analitycy makroekonomiczni, gdy chcą porównywać kraje o różnej wielkości gospodarki.

Według tej metodologii liderem zestawienia za 2024 rok jest Japonia z wynikiem około 234,9% PKB. Za nią plasują się Sudan, Singapur, Bahrajn i Stany Zjednoczone, choć różnice między poszczególnymi państwami wynikają nie tylko z poziomu zadłużenia, ale też z odmiennych modeli finansowania państwa i charakterystyki ich gospodarek.

Co mierzy ten ranking i jak interpretować wyniki

Ranking nie pokazuje nominalnej wartości długu w dolarach, lecz jego skalę względem rocznej wartości wytwarzanej w gospodarce. Innymi słowy, porównuje zadłużenie państwa do jego zdolności dochodowej mierzonej PKB. Dzięki temu można sensownie zestawić duże kraje, takie jak Stany Zjednoczone, z małymi gospodarkami, takimi jak Bahrajn czy Singapur.

Zakres geograficzny obejmuje państwa i gospodarki uwzględniane w bazie MFW, dla których dostępne są porównywalne dane według tej samej metodologii. Korzystam z najnowszego kompletnego zestawu rocznego, czyli danych dla 2024 roku opublikowanych w edycji World Economic Outlook Database z 2025 roku. Są to w wielu przypadkach szacunki lub dane wstępnie zamknięte, a nie zawsze ostateczne wyniki księgowe administracji publicznej.

Kluczowe jest też rozumienie, czym jest „dług brutto”. To zobowiązania publiczne przed odliczeniem aktywów finansowych państwa. Kraj może więc mieć bardzo wysoki dług brutto, ale jednocześnie znaczące aktywa, co obniżałoby jego dług netto. Z tego powodu sam ranking długu publicznego nie odpowiada na pytanie, które państwo jest w najtrudniejszej sytuacji fiskalnej.

Ranking największego długu publicznego

Dlaczego te państwa są tak wysoko w rankingu

Japonia

Japonia zajmuje pierwsze miejsce przede wszystkim dlatego, że przez dekady łączyła niski wzrost gospodarczy, starzenie się społeczeństwa, bardzo łagodną politykę pieniężną i aktywną politykę fiskalną. Państwo wielokrotnie zwiększało wydatki, by stabilizować gospodarkę po kryzysach, recesjach i okresach bardzo niskiej inflacji.

Jednocześnie japoński przypadek jest nietypowy. Znaczna część długu znajduje się w rękach krajowych instytucji, a Bank Japonii przez lata skupował obligacje na ogromną skalę. To nie usuwa problemu wysokiego zadłużenia, ale zmienia jego charakter w porównaniu z krajami zależnymi od finansowania zewnętrznego.

Sudan

Sudan znajduje się w ścisłej czołówce nie dlatego, że jest bogatą gospodarką z rozwiniętym rynkiem obligacji, lecz z powodu skrajnie trudnej sytuacji makroekonomicznej i politycznej. Konflikt zbrojny, załamanie aktywności gospodarczej, problemy instytucjonalne i ograniczona jakość statystyk powodują, że relacja długu do PKB rośnie także wtedy, gdy sam PKB gwałtownie spada.

To dobry przykład, że podobny poziom procentowy może oznaczać zupełnie inną rzeczywistość niż w Japonii. W tym przypadku wysoka pozycja wiąże się z dużym ryzykiem zadłużeniowym i słabą zdolnością obsługi zobowiązań.

Singapur

Na pierwszy rzut oka obecność Singapuru tak wysoko w rankingu może dziwić. To jedna z najlepiej zarządzanych gospodarek świata, z bardzo wysoką wiarygodnością kredytową. Wysoki dług brutto wynika jednak ze specyficznego modelu fiskalnego i finansowego: państwo emituje znaczące ilości papierów wartościowych, a jednocześnie posiada duże aktywa publiczne.

Dlatego Singapur jest klasycznym przykładem kraju, w którym dług brutto i dług netto prowadzą do odmiennych wniosków. W rankingu opartym na długu brutto jest bardzo wysoko, ale w ocenie stabilności fiskalnej zwykle wypada znacznie lepiej niż sugerowałby sam wskaźnik.

Bahrajn

Bahrajn należy do grupy gospodarek, których finanse publiczne są silnie powiązane z rynkiem ropy i gazu. Gdy ceny surowców są niższe lub wydatki państwa rosną szybciej niż dochody, relacja długu do PKB może szybko się pogarszać. Dodatkowo mniejsza skala gospodarki sprawia, że wahania są bardziej widoczne niż w dużych państwach.

W przypadku Bahrajnu ważne są też koszty finansowania oraz potencjalne wsparcie polityczne i gospodarcze ze strony bogatszych sąsiadów z regionu.

Stany Zjednoczone

Stany Zjednoczone mają najwyższy dług publiczny świata w ujęciu nominalnym, ale nie zajmują pierwszego miejsca w rankingu relacji do PKB. Ich pozycja wynika z wieloletnich deficytów budżetowych, kosztów programów społecznych, wydatków obronnych oraz działań antykryzysowych po pandemii i wcześniejszych recesjach.

Jednocześnie USA mają szczególną pozycję dzięki dolarowi jako głównej walucie rezerwowej świata. To zwiększa zdolność do finansowania wysokiego zadłużenia, choć nie oznacza, że dług jest nieistotny. Rosnące koszty odsetkowe stają się coraz ważniejszym obciążeniem dla budżetu federalnego.

Grecja i Włochy

Grecja oraz Włochy często pojawiają się w dyskusjach o zadłużeniu w Europie, ale ich sytuacje nie są identyczne. Grecja ma bardzo wysoki wskaźnik długu w relacji do PKB, jednak po kryzysie zadłużeniowym i serii reform część ryzyk została ograniczona dzięki wydłużeniu terminów zapadalności i zmianie struktury wierzycieli.

Włochy z kolei są dużą, rozwiniętą gospodarką strefy euro, od lat funkcjonującą z wysokim długiem. Kluczowym problemem jest tam raczej długotrwałe niskie tempo wzrostu niż sam fakt przekroczenia określonego progu procentowego.

Najważniejsze różnice między liderami zestawienia

Największa różnica dotyczy charakteru zadłużenia. Japonia i Singapur mają bardzo wysoki dług brutto, ale ich sytuacja instytucjonalna, struktura wierzycieli i wiarygodność finansowa są nieporównywalnie lepsze niż w państwach dotkniętych kryzysem lub konfliktem.

Druga kluczowa różnica to waluta zadłużenia. Kraje zadłużone głównie we własnej walucie mają zwykle większą elastyczność niż te silnie zależne od długu zagranicznego. Trzecia to koszt finansowania: dwa państwa z podobnym długiem do PKB mogą płacić zupełnie inne odsetki.

Wreszcie znaczenie ma tempo wzrostu nominalnego PKB. Jeśli gospodarka szybko rośnie, relacja długu do PKB może spadać nawet przy utrzymującym się zadłużeniu nominalnym. To częściowo tłumaczy, dlaczego niektóre państwa obniżają pozycję w rankingu mimo braku radykalnej konsolidacji fiskalnej.

Co wpływa na wysoką lub niską pozycję w rankingu długu publicznego

• trwałe deficyty budżetowe i szybki wzrost wydatków publicznych,
• koszt obsługi długu, czyli poziom stóp procentowych i rentowności obligacji,
• tempo wzrostu nominalnego PKB, w tym wpływ inflacji,
• kryzysy finansowe, wojny, pandemia i inne szoki nadzwyczajne,
• starzenie się społeczeństwa i rosnące koszty emerytalne oraz zdrowotne,
• kurs walutowy i udział długu w walutach obcych,
• jednorazowe operacje fiskalne, ratowanie banków lub przedsiębiorstw publicznych,
• zmiany metodologiczne i rewizje statystyczne PKB lub zadłużenia.

Jak zmieniały się pozycje w czasie

W dłuższym okresie najwyższe miejsca w rankingu często zajmowała Japonia, choć jej wskaźnik nie jest już odczytywany w taki sam sposób jak dwie dekady temu. Rynek przyzwyczaił się do bardzo wysokiego długu tego kraju, a kluczowe znaczenie ma dziś bardziej koszt finansowania niż sam poziom procentowy.

W Europie po pandemii wiele państw zwiększyło zadłużenie, ale później część z nich poprawiła wskaźniki dzięki inflacji i wzrostowi nominalnego PKB. Grecja jest ważnym przykładem spadku relacji długu do PKB z bardzo wysokich poziomów, choć nadal pozostaje w gronie najbardziej zadłużonych państw.

Z kolei pozycje krajów niestabilnych politycznie lub walutowo, takich jak Sudan czy Argentyna, mogą zmieniać się gwałtownie, bo wpływa na nie nie tylko polityka fiskalna, lecz także załamania produkcji, inflacja i dewaluacja.

Porównanie z innymi sposobami mierzenia zadłużenia państwa

Ten ranking opiera się na długu publicznym jako procencie PKB, bo to najczęściej używane kryterium międzynarodowe. Nie jest to jednak jedyny sposób porównywania zadłużenia.

Po pierwsze, można mierzyć nominalną wartość długu. W takim ujęciu liderem są Stany Zjednoczone, a nie Japonia, bo amerykański dług liczony w dolarach jest największy na świecie. Taki ranking mówi jednak więcej o skali rynku i wielkości gospodarki niż o relatywnym obciążeniu finansów publicznych.

Po drugie, można użyć długu netto zamiast brutto. Wtedy pozycja Singapuru i Japonii byłaby inna, ponieważ państwa te posiadają znaczące aktywa finansowe. Dług netto lepiej pokazuje część bilansu sektora publicznego, ale jest trudniejszy do porównywania między krajami.

Po trzecie, można analizować same koszty obsługi długu, na przykład odsetki jako procent dochodów budżetowych. Taki wskaźnik bywa lepszy do oceny bieżącego ryzyka fiskalnego niż sama relacja długu do PKB.

Ograniczenia danych i metodologii

Najważniejsze ograniczenie polega na tym, że porównujemy dług brutto, a nie pełny bilans państwa. Kraj z wysokim długiem i dużymi aktywami może wyglądać gorzej niż kraj z niższym długiem, ale słabszą pozycją netto.

Drugie ograniczenie to jakość danych. W części państw, zwłaszcza ogarniętych konfliktem lub kryzysem walutowym, dane są bardziej niepewne i mogą być później rewidowane. Dotyczy to szczególnie gospodarek takich jak Sudan czy Argentyna.

Trzecie ograniczenie wynika z samego mianownika, czyli PKB. Jeżeli PKB silnie rośnie nominalnie, relacja długu do PKB może się poprawiać nawet bez realnej naprawy finansów publicznych. Odwrotnie, recesja może pogorszyć wskaźnik mimo ograniczania wydatków.

Wyniki mogą więc ulec zmianie po kolejnych aktualizacjach MFW, rewizjach rachunków narodowych, zmianach klasyfikacji sektora publicznego albo uzupełnieniu danych krajowych.

Mity i nieporozumienia

• Najwyższy dług publiczny nie oznacza automatycznie największego ryzyka niewypłacalności.
• Państwo z wysokim długiem może być uznawane za bezpieczne, jeśli ma silne instytucje i tani dostęp do finansowania.
• Dług publiczny jako procent PKB to nie to samo co nominalna wartość długu w dolarach.
• Dług brutto i dług netto mogą prowadzić do innej kolejności państw w rankingu.
• Spadek pozycji w rankingu nie zawsze oznacza poprawę finansów publicznych; czasem wynika z szybszego wzrostu PKB.
• Przekroczenie progu 100% PKB nie oznacza automatycznie kryzysu zadłużeniowego.
• Kraje o podobnym wskaźniku długu mogą mieć zupełnie odmienne koszty obsługi i poziom ryzyka.

Ciekawostki

• Japonia od lat pozostaje jednym z najbardziej zadłużonych państw rozwiniętych, ale jednocześnie długo finansowała się przy bardzo niskich stopach procentowych.
• Stany Zjednoczone są liderem świata pod względem nominalnej wartości długu, choć nie pod względem relacji do PKB.
• Singapur jest jednym z najczęściej błędnie interpretowanych przypadków w rankingach długu publicznego.
• Wysoka inflacja może czasowo obniżać relację długu do PKB, jeśli nominalny PKB rośnie szybciej niż zadłużenie.
• Ten sam kraj może wyglądać lepiej lub gorzej w zależności od tego, czy liczymy dług sektora centralnego, czy całego sektora instytucji rządowych i samorządowych.
• W strefie euro duże znaczenie ma nie tylko poziom długu, ale też średnia zapadalność obligacji i zaufanie inwestorów do polityki fiskalnej.
• Kryzys bankowy potrafi szybko podnieść dług publiczny, jeśli państwo przejmuje zobowiązania sektora finansowego.
• Małe gospodarki surowcowe bywają bardziej podatne na skoki w rankingu, bo ich dochody publiczne silnie zależą od cen jednej grupy towarów.

FAQ

Który kraj ma największy dług publiczny na świecie?

Według standardowego porównania długu publicznego jako procentu PKB pierwsze miejsce za 2024 rok zajmuje Japonia. Jeśli jednak patrzeć na nominalną wartość długu w dolarach, liderem są Stany Zjednoczone.

Dlaczego Japonia jest wyżej niż Stany Zjednoczone?

Bo ranking opiera się na relacji długu do PKB, a nie na samym nominalnym zadłużeniu. Japońska gospodarka jest mniejsza od amerykańskiej, więc jej dług stanowi większy odsetek PKB.

Czy wysoki dług publiczny oznacza, że kraj zbankrutuje?

Nie. O ryzyku decydują także koszty obsługi długu, struktura wierzycieli, waluta zadłużenia, wzrost gospodarczy i wiarygodność instytucji publicznych.

Dlaczego Singapur jest tak wysoko w rankingu, skoro uchodzi za kraj stabilny finansowo?

Ponieważ ranking pokazuje dług brutto. Singapur ma specyficzny model finansów publicznych i jednocześnie znaczące aktywa państwowe, dlatego sam wysoki wskaźnik brutto nie oddaje pełnego obrazu.

Czy lepiej patrzeć na dług brutto czy netto?

Do prostych porównań międzynarodowych częściej stosuje się dług brutto. Do głębszej oceny stabilności fiskalnej przydatny bywa dług netto, ale jest trudniejszy do spójnego porównywania między państwami.

Dlaczego wyniki różnych źródeł mogą się różnić?

Najczęściej z powodu innego roku danych, rewizji statystycznych, odmiennej definicji sektora publicznego albo wyboru długu brutto zamiast netto. Różnice mogą też wynikać z aktualizacji PKB.

Czy ranking może się zmienić po kolejnej publikacji danych?

Tak. MFW regularnie aktualizuje bazy danych, a kraje rewidują zarówno poziom długu, jak i wartość PKB. W efekcie kolejność w rankingu może się przesunąć nawet bez dużych zmian w polityce fiskalnej.

Jak interpretować poziom 100% PKB?

To ważna granica psychologiczna, ale nie uniwersalny próg kryzysowy. Dla jednych państw 100% PKB może być poziomem do utrzymania, a dla innych znacznie niższy wskaźnik może okazać się problematyczny.