Jeśli przez „największą wartość majątku gospodarstw domowych” rozumiemy łączny majątek netto wszystkich gospodarstw domowych w danym kraju, liderem pozostają Stany Zjednoczone. To najbardziej standardowe i mierzalne ujęcie tego tematu, stosowane m.in. w globalnych zestawieniach majątkowych banku UBS. Według najnowszej szeroko cytowanej edycji raportu Global Wealth Report 2024, opartej na danych za 2023 rok, amerykańskie gospodarstwa domowe dysponowały zdecydowanie największym zasobem bogactwa netto na świecie.
Taki ranking nie mówi jednak wszystkiego o zamożności społeczeństw. Łączna wartość majątku zależy nie tylko od poziomu bogactwa pojedynczych rodzin, ale też od liczby ludności, cen aktywów, kursów walutowych i skali zadłużenia. Dlatego państwo zajmujące pierwsze miejsce pod względem sumy majątku nie musi być jednocześnie liderem pod względem mediany majątku na osobę.
W praktyce pytanie z tytułu najlepiej interpretować jako porównanie całkowitego majątku netto gospodarstw domowych według państw, wyrażonego w dolarach amerykańskich. To podejście pozwala rzetelnie wskazać lidera rankingu ekonomicznego, a jednocześnie wyjaśnić, skąd biorą się różnice między największymi gospodarkami i najbogatszymi społeczeństwami.
Stany Zjednoczone mają największy majątek gospodarstw domowych według łącznego majątku netto
Przyjęte kryterium to łączny majątek netto gospodarstw domowych w kraju. Oznacza ono sumę aktywów finansowych i niefinansowych posiadanych przez gospodarstwa domowe, pomniejszoną o ich zobowiązania. W tym ujęciu pierwsze miejsce zajmują Stany Zjednoczone, które według danych UBS za 2023 rok wyraźnie wyprzedzają kolejne państwa.
To ważne doprecyzowanie, bo temat można byłoby interpretować inaczej: jako średni majątek na dorosłego, medianę majątku, majątek na gospodarstwo domowe albo majątek brutto bez uwzględnienia długów. Te wskaźniki opisują inne zjawiska i prowadzą do odmiennej kolejności. W niniejszym rankingu chodzi wyłącznie o sumę majątku netto gospodarstw domowych w skali całego państwa.
Co mierzy ten ranking i jak interpretować wyniki
Ranking pokazuje, ile wynosi całkowity majątek netto sektora gospodarstw domowych w poszczególnych krajach. Źródłem bazowym jest edycja Global Wealth Report 2024 przygotowana przez UBS, obejmująca dane za pełny 2023 rok. Wartości są prezentowane w miliardach dolarów amerykańskich, według metodologii porównywalnej między krajami.
Na majątek netto składają się zazwyczaj:
- aktywa finansowe, takie jak depozyty, akcje, obligacje i fundusze,
- aktywa niefinansowe, przede wszystkim nieruchomości,
- pomniejszenie o zadłużenie gospodarstw domowych, np. kredyty hipoteczne i konsumpcyjne.
Wynik nie dotyczy majątku państwa, majątku przedsiębiorstw ani aktywów sektora publicznego. Obejmuje gospodarstwa domowe, czyli w praktyce majątek prywatny ludności. Z tego powodu ranking należy interpretować ostrożnie: wysoka pozycja może wynikać z dużej liczby mieszkańców i wysokiej wyceny nieruchomości, a niekoniecznie z równomiernego dobrobytu.
Ranking największej wartości majątku gospodarstw domowych
| Miejsce | Państwo lub podmiot | Wynik | Rok lub okres danych | Ważne zastrzeżenie |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Stany Zjednoczone | 147 347 mld USD | 2023 | Łączny majątek netto; silny wpływ cen akcji i nieruchomości |
| 2 | Chińska Republika Ludowa | 84 485 mld USD | 2023 | Wysoka pozycja wynika także z liczby ludności; ważna rola nieruchomości |
| 3 | Japonia | 25 692 mld USD | 2023 | Na wynik wpływa kurs jena po przeliczeniu na USD |
| 4 | Niemcy | 17 772 mld USD | 2023 | Duże znaczenie mają aktywa finansowe i oszczędności prywatne |
| 5 | Francja | 16 370 mld USD | 2023 | Wynik mocno zależy od wyceny nieruchomości mieszkaniowych |
| 6 | Wielka Brytania | 16 261 mld USD | 2023 | Niewielka różnica wobec Francji; kurs funta może zmieniać pozycję |
| 7 | Kanada | 11 570 mld USD | 2023 | Wysoki udział majątku mieszkaniowego i relatywnie duże zadłużenie |
| 8 | Włochy | 11 399 mld USD | 2023 | Silna pozycja mimo słabszego wzrostu gospodarczego niż u części rywali |
| 9 | Australia | 10 355 mld USD | 2023 | Wynik wspierany przez wysokie ceny mieszkań i fundusze emerytalne |
| 10 | Republika Korei | 9 917 mld USD | 2023 | Znaczenie mają oszczędności i aktywa mieszkaniowe; wpływ kursu wona |
| 11 | Hiszpania | 8 496 mld USD | 2023 | Relatywnie duże znaczenie nieruchomości w strukturze majątku |
| 12 | Niderlandy | 5 422 mld USD | 2023 | Wynik może być obniżany przez wysokie zadłużenie hipoteczne |
Najwyżej sklasyfikowane państwa: co stoi za ich pozycją
Stany Zjednoczone
Amerykańskie gospodarstwa domowe zajmują pierwsze miejsce z bardzo dużą przewagą nad resztą świata. O pozycji USA decyduje jednocześnie kilka czynników: ogromna skala gospodarki, wysoka kapitalizacja rynku akcji, rozbudowany system prywatnego oszczędzania emerytalnego oraz duża wartość majątku mieszkaniowego.
Kluczowe jest to, że w USA duża część majątku gospodarstw domowych jest powiązana z rynkiem finansowym. Gdy ceny akcji rosną, łączny majątek netto amerykańskich rodzin potrafi zwiększać się szybciej niż w krajach, gdzie dominują wyłącznie nieruchomości i depozyty.
Chińska Republika Ludowa
Chiny zajmują drugie miejsce i pozostają jedynym krajem, który zbliża się do Stanów Zjednoczonych w skali łącznego majątku prywatnego. Ich wynik jest pochodną ogromnej liczby ludności, długiego okresu akumulacji oszczędności oraz silnej roli rynku nieruchomości w majątku rodzin.
Jednocześnie struktura chińskiego bogactwa różni się od amerykańskiej. Większy udział mają aktywa mieszkaniowe, a mniejszy bezpośrednie inwestycje finansowe gospodarstw domowych. To oznacza większą wrażliwość na sytuację na rynku mieszkań i sektora deweloperskiego.
Japonia
Japonia od lat utrzymuje się w ścisłej czołówce, choć pozostaje wyraźnie za dwoma największymi krajami. Jej siłą są wysokie oszczędności prywatne, rozwinięty sektor finansowy i relatywnie stabilna baza majątkowa gospodarstw domowych.
Na wynik Japonii mocno wpływa jednak kurs walutowy. Przy osłabieniu jena wartość majątku po przeliczeniu na dolary spada, nawet jeśli w walucie krajowej nie dochodzi do dużej zmiany.
Niemcy
Niemcy są najwyżej notowanym krajem Europy kontynentalnej w tym zestawieniu. To rezultat wysokiego poziomu oszczędności, znacznego udziału aktywów finansowych i dużej liczby zamożnych gospodarstw domowych.
Jednocześnie niemiecki model majątkowy jest inny niż np. w Hiszpanii czy Australii. Relatywnie mniejszy udział własności mieszkaniowej nie przeszkadza Niemcom utrzymywać wysokiej pozycji, bo ważną rolę odgrywają aktywa finansowe i długoterminowe oszczędności.
Francja i Wielka Brytania
Francja i Wielka Brytania tworzą bardzo wyrównaną grupę. Różnice między nimi są niewielkie, więc w kolejnych edycjach raportu kolejność może się zmieniać. W obu przypadkach znaczenie ma zarówno majątek mieszkaniowy, jak i finansowy.
W Wielkiej Brytanii pozycja jest dodatkowo wrażliwa na kurs funta wobec dolara. Z kolei we Francji większy wpływ na łączny majątek może mieć wycena nieruchomości i rozkład oszczędności między aktywa finansowe a realne.
Kanada i Włochy
Kanada i Włochy mają podobną skalę całkowitego majątku netto gospodarstw domowych, choć ich profile gospodarcze są odmienne. Kanada korzysta z wysokich cen nieruchomości i dużego zasobu prywatnych aktywów, ale jednocześnie gospodarstwa domowe są tam relatywnie silnie zadłużone.
Włochy z kolei utrzymują wysoką pozycję dzięki dużemu zasobowi prywatnego majątku netto i stosunkowo ostrożniejszemu zadłużaniu się części gospodarstw domowych. To przykład kraju, którego pozycja w rankingu majątku może być wyższa, niż sugerowałby sam wzrost PKB.
Jakie są najważniejsze różnice między liderami
Najbardziej rzucająca się w oczy różnica dotyczy skali. Stany Zjednoczone mają przewagę nad Chinami liczona w dziesiątkach bilionów dolarów, a nad Japonią jeszcze większą. To pokazuje, że pierwszy i drugi kraj tworzą osobną kategorię, a reszta stawki znajduje się znacznie niżej.
Druga różnica dotyczy struktury majątku. W USA duże znaczenie mają akcje i fundusze emerytalne. W Chinach, Hiszpanii czy Kanadzie bardziej widoczna jest rola nieruchomości. W Niemczech i Japonii relatywnie większe znaczenie mają oszczędności finansowe i depozyty.
Trzecia różnica to zadłużenie gospodarstw domowych. Dwa kraje o podobnej wartości aktywów brutto mogą mieć różne miejsce w rankingu netto, jeśli w jednym z nich kredyty hipoteczne są znacznie wyższe.
Co wpływa na wysoką lub niską pozycję w rankingu
Na pozycję w takim rankingu ekonomicznym oddziałuje kilka grup czynników:
- Liczba ludności – duże kraje łatwiej osiągają wysoką sumę majątku.
- Ceny nieruchomości – wzrost cen mieszkań podnosi wartość aktywów niefinansowych.
- Sytuacja na giełdzie – istotna zwłaszcza tam, gdzie gospodarstwa domowe posiadają dużo akcji i funduszy.
- Poziom zadłużenia – wysoki dług obniża majątek netto.
- Kurs walutowy – ponieważ ranking podawany jest w USD, osłabienie waluty może obniżyć pozycję kraju.
- Stopa oszczędności – długotrwała skłonność do oszczędzania sprzyja akumulacji bogactwa.
- Demografia – starzenie się społeczeństw zmienia strukturę oszczędności i transferów majątkowych.
Zmiany pozycji w czasie
W dłuższym okresie najważniejszą tendencją było szybkie zwiększanie udziału Chin w globalnym majątku gospodarstw domowych. Jeszcze kilkanaście lat temu dystans między Chinami a krajami europejskimi był znacznie mniejszy; dziś Chiny są wyraźnie na drugim miejscu.
Pozycja państw może jednak zmieniać się także bez dużych zmian w realnym dobrobycie. Wystarczy spadek kursu waluty lub korekta na rynku mieszkań czy giełdzie. Dlatego kolejne edycje raportów UBS czasem pokazują przesunięcia miejsc nawet wtedy, gdy krajowe gospodarstwa domowe nie odczuwają gwałtownej zmiany poziomu życia.
Trzeba też pamiętać, że dane za 2023 rok mogą być w kolejnych publikacjach rewidowane. Dotyczy to zwłaszcza wartości aktywów finansowych, danych bilansowych i przeliczeń walutowych.
Alternatywne sposoby mierzenia majątku gospodarstw domowych
Ten sam temat można badać na kilka sposobów, a każdy odpowiada na inne pytanie.
- Łączny majątek netto – pokazuje, gdzie znajduje się największa suma prywatnego bogactwa. Tu liderem są Stany Zjednoczone.
- Średni majątek na osobę dorosłą – mierzy przeciętne bogactwo, ale jest wrażliwy na bardzo zamożne grupy.
- Medianowy majątek na osobę dorosłą – lepiej oddaje sytuację „typowego” mieszkańca, bo jest mniej podatny na wpływ miliarderów i najwyższych percentyli.
W praktyce kraj może być bardzo wysoko w rankingu łącznego majątku, a znacznie niżej pod względem mediany majątku. Dotyczy to zwłaszcza dużych gospodarek z dużymi nierównościami majątkowymi.
Ograniczenia danych i metodologii
Choć zestawienia UBS należą do najważniejszych globalnych źródeł danych o majątku prywatnym, nie są wolne od ograniczeń. Po pierwsze, część wartości jest szacowana na podstawie bilansów narodowych i badań majątkowych, które różnią się zakresem między krajami.
Po drugie, nieruchomości i aktywa niepubliczne są trudniejsze do wyceny niż notowane instrumenty finansowe. Po trzecie, ranking w dolarach amerykańskich jest podatny na wahania kursowe. Po czwarte, nie wszystkie kraje dysponują równie szczegółowymi danymi o zadłużeniu i strukturze majątku gospodarstw domowych.
Wreszcie, taki ranking nie mówi nic bezpośrednio o jakości życia, wydatkach publicznych, bezpieczeństwie socjalnym ani dostępie do usług publicznych. Mierzy majątek prywatny, a nie pełny dobrobyt społeczny.
Mity i nieporozumienia
- Największy majątek gospodarstw domowych nie oznacza automatycznie najwyższego poziomu życia przeciętnego mieszkańca.
- Łączny majątek kraju to nie to samo co PKB; majątek jest zasobem, a PKB strumieniem produkcji w danym roku.
- Wysoka pozycja może wynikać z liczby ludności, a nie z wyjątkowo wysokiego majątku na osobę.
- Duży majątek brutto nie musi oznaczać dużego majątku netto, jeśli gospodarstwa są silnie zadłużone.
- Spadek miejsca w rankingu nie zawsze oznacza zubożenie; czasem to efekt kursu walutowego.
- Kraj z wysoką medianą majątku może mieć mniejszy łączny majątek niż liczniejsze państwo.
Ciekawostki
- W wielu rozwiniętych krajach największym składnikiem majątku gospodarstw domowych pozostają nieruchomości mieszkalne, a nie akcje.
- USA dominują w rankingu nie tylko dzięki liczbie ludności, lecz także dzięki skali prywatnych aktywów finansowych.
- Chiny są wyjątkiem w skali globalnej, bo bardzo szybko przeszły od relatywnie niskiego poziomu majątku prywatnego do drugiego miejsca na świecie.
- Japonia mimo wieloletniego niskiego wzrostu gospodarczego nadal utrzymuje ogromny zasób prywatnego bogactwa.
- Włochy zwykle wypadają lepiej w rankingach majątku prywatnego niż w rankingach dynamiki wzrostu PKB.
- Kanada i Australia są szczególnie wrażliwe na zmiany cen mieszkań, ponieważ rynek nieruchomości silnie wpływa tam na bogactwo rodzin.
- Ten sam kraj może jednocześnie mieć wysoki majątek średni i znacznie niższą medianę majątku, jeśli nierówności są duże.
- Wahania na giełdzie w jednym roku potrafią zmienić łączny majątek gospodarstw domowych o biliony dolarów.
FAQ
Który kraj ma największy majątek gospodarstw domowych?
Według danych za 2023 rok przedstawionych w Global Wealth Report 2024 liderem są Stany Zjednoczone. Wartość majątku netto gospodarstw domowych wyniosła tam około 147,3 bln USD.
Czy ten ranking pokazuje majątek państwa czy obywateli?
Chodzi o majątek prywatny gospodarstw domowych, a nie o aktywa rządu czy przedsiębiorstw publicznych. To ranking bogactwa ludności mierzonego na poziomie krajowym.
Dlaczego Chiny są drugie, mimo że mają więcej mieszkańców niż USA?
Liczba ludności pomaga w budowaniu wysokiej sumy majątku, ale nie wystarcza sama w sobie. Amerykańskie gospodarstwa domowe mają znacznie większe aktywa finansowe, zwłaszcza związane z rynkiem kapitałowym, co wzmacnia przewagę USA.
Czy wysoka pozycja oznacza, że przeciętny mieszkaniec jest bogaty?
Nie zawsze. Łączna wartość majątku może być wysoka w dużym i nierównym kraju, nawet jeśli typowe gospodarstwo domowe nie należy do najzamożniejszych na świecie.
Dlaczego kurs walutowy jest ważny w tym rankingu?
Bo wyniki są podawane w dolarach amerykańskich. Jeśli waluta krajowa słabnie wobec dolara, wartość majątku po przeliczeniu może spaść mimo niewielkich zmian w walucie lokalnej.
Czy ranking może zmienić się po aktualizacji danych?
Tak. Pozycje mogą ulec zmianie po rewizjach statystycznych, aktualizacji bilansów majątkowych, zmianach wyceny aktywów i wahaniach kursów walutowych. Szczególnie bliskie miejsca, jak Francja i Wielka Brytania, mogą się zamieniać.
Czym różni się majątek od PKB?
Majątek to zasób zgromadzony w danym momencie, obejmujący aktywa pomniejszone o długi. PKB to wartość dóbr i usług wytworzonych w gospodarce w ciągu roku, czyli strumień, a nie zasób.
Czy Polska jest w światowej czołówce tego rankingu?
Nie należy do ścisłego globalnego top 10 pod względem łącznego majątku gospodarstw domowych. Wynika to przede wszystkim ze skali gospodarki i poziomu zgromadzonego prywatnego bogactwa w porównaniu z największymi krajami rozwiniętymi.
