Cena równowagi to cena, przy której ilość, jaką kupujący chcą kupić, równa się ilości, jaką sprzedający chcą sprzedać. Podatek nałożony na rynek zmienia tę równowagę: kupujący płacą więcej, sprzedający dostają mniej, a sprzedaż spada.
Obliczenie równowagi
Dla popytu QD = a − b·P i podaży QS = c + d·P cena równowagi wynosi P* = (a − c) : (b + d). W przykładzie a = 100, b = 2, c = 10, d = 1, więc P* = 30 zł, a ilość Q* = 40 sztuk.
Podatek 6 zł na sztukę
| Pozycja | Wynik |
|---|---|
| Cena płacona przez kupujących | 32 zł |
| Cena otrzymywana przez sprzedających | 26 zł |
| Ilość po podatku | 36 szt. |
| Wpływy z podatku | 216 zł |
| Strata społeczna | 12 zł |
| Ciężar podatku: kupujący i sprzedający | 33,3% i 66,7% |
Kto naprawdę płaci podatek
Ciężar podatku nie zależy od tego, kto go formalnie odprowadza. Większą część ponosi strona rynku, która słabiej reaguje na cenę. W przykładzie podaż jest mniej elastyczna niż popyt, dlatego sprzedający ponoszą dwie trzecie ciężaru.
Strata społeczna to wartość transakcji, do których przez podatek nie doszło, mimo że byłyby korzystne dla obu stron.
Własne wartości można sprawdzić w kalkulatorze równowagi rynkowej i podatku.