Mnożnik kreacji pieniądza pokazuje, ile pieniądza w gospodarce, czyli gotówki i depozytów, przypada na złotówkę bazy monetarnej, na którą składają się gotówka i rezerwy banków. Wynika z tego, że banki pożyczają część przyjętych depozytów, a pożyczone pieniądze wracają do systemu jako nowe depozyty.
Wzór
m = (1 + c) : (c + rr + e)
c to stosunek gotówki do depozytów, rr stopa rezerwy obowiązkowej, a e rezerwy nadwyżkowe banków. W najprostszej wersji, bez gotówki, mnożnik wynosi 1 : rr.
Przykład
Baza monetarna 400 mld zł, stopa rezerwy 5%, gotówka 20% depozytów, rezerwy nadwyżkowe 0,5%. Wartości są przykładowe.
| Miara | Wynik |
|---|---|
| Mnożnik | 4,71 |
| Podaż pieniądza | około 1882 mld zł |
| Mnożnik prosty (1 : 0,05) | 20 |
Model a rzeczywistość
Model podręcznikowy zakłada, że bank centralny ustala ilość rezerw, a banki pożyczają je dalej. W praktyce banki najpierw udzielają kredytów, tworząc depozyty, a bank centralny steruje przede wszystkim ceną pieniądza, czyli stopami procentowymi. Mnożnik pozostaje jednak przydatnym opisem zależności między bazą monetarną a podażą pieniądza.
Własne wartości można sprawdzić w kalkulatorze mnożnika kreacji pieniądza.