Ekonomiści

Artykuł

Inflacja CPI a inflacja bazowa: czym się różnią i jak je czytać

Temat: Polityka gospodarczaOpublikowano 2 listopada 2026Czas czytania: 2 min
Zgłoś błąd we wpisie
Spis treści
  1. Jak liczy się CPI
  2. Czym jest inflacja bazowa
  3. Najnowsze odczyty
  4. Jak czytać dane
  5. Źródła
  6. Policz sam
  7. Najczęstsze pytania
  8. Mapa powiązań
W skrócieJak GUS mierzy inflację CPI, czym jest inflacja bazowa publikowana przez NBP i co mówią najnowsze odczyty z 2026 roku.

Dane według stanu na 2 listopada 2026 r. Tekst jest aktualizowany po publikacji nowych danych.

Inflacja to wzrost przeciętnego poziomu cen. W Polsce mierzy ją wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI), który publikuje GUS. Obok niego NBP podaje miary inflacji bazowej, które pomagają ocenić, czy wzrost cen ma charakter trwały.

Jak liczy się CPI

GUS porównuje ceny koszyka towarów i usług kupowanych przez gospodarstwa domowe. Udział poszczególnych grup w koszyku odpowiada ich udziałowi w wydatkach. Szybki szacunek inflacji za dany miesiąc GUS publikuje pod koniec tego miesiąca, a pełne dane z podziałem na kategorie w połowie następnego.

Czym jest inflacja bazowa

Inflacja bazowa pomija kategorie o najbardziej zmiennych cenach. Najczęściej cytowana miara NBP to inflacja po wyłączeniu cen żywności i energii. Ceny żywności i paliw zależą od pogody, sytuacji na rynkach surowców i decyzji podatkowych, więc mocno się wahają. Inflacja bazowa lepiej pokazuje presję cenową w samej gospodarce, na przykład ze strony płac i popytu. NBP publikuje cztery miary inflacji bazowej, zwykle w połowie miesiąca, dzień po pełnych danych GUS.

Najnowsze odczyty

Miesiąc CPI r/r Inflacja bazowa (bez żywności i energii)
wrzesień 2026 4,1% 3,1%
październik 2026 (szybki szacunek) 3,5% publikacja NBP 16 listopada 2026 r.

We wrześniu 2026 r. inflacja przekroczyła górną granicę pasma odchyleń od celu NBP, czyli 3,5%, głównie z powodu wzrostu cen paliw. W październiku spadła do 3,5%. Inflacja bazowa pozostaje niższa od ogólnej, co oznacza, że za podwyższoną inflacją stały przede wszystkim ceny paliw i energii.

Jak czytać dane

  • Wskaźnik r/r porównuje ceny z tym samym miesiącem rok wcześniej, a m/m z poprzednim miesiącem.
  • Na odczyt r/r wpływa efekt bazy: duży wzrost cen rok wcześniej obniża dzisiejszy wskaźnik i odwrotnie.
  • Szybki szacunek GUS bywa korygowany o 0,1 pkt proc. w danych pełnych.

Wpływ inflacji na oszczędności pokazuje kalkulator inflacji, a na podwyżkę kalkulator płacy realnej.

Źródła

Policz sam

Ile będzie warta dzisiejsza kwota za kilka lat i ile trzeba mieć na te same zakupy. Otwórz kalkulator na osobnej stronie.

Najczęstsze pytania

Czym różni się inflacja bazowa od CPI?

Inflacja bazowa pomija ceny żywności i energii, które silnie się wahają, więc lepiej pokazuje trwałą presję cenową.

Ile wyniosła inflacja w październiku 2026 r.?

Według szybkiego szacunku GUS 3,5% rok do roku, wobec 4,1% we wrześniu.

Mapa powiązań

Najbliższe tematy: wpisy powiązane, działy i osoby. Kliknij punkt, aby przejść dalej.

Jak cytować ten wpis

Ekonomiści.pl. (2026, 2 listopada). Inflacja CPI a inflacja bazowa: czym się różnią i jak je czytać. https://ekonomisci.pl/artykuly/inflacja-cpi-a-inflacja-bazowa/