Równanie wymiany, spopularyzowane przez Irvinga Fishera, łączy ilość pieniądza w gospodarce z poziomem cen. Jest podstawą ilościowej teorii pieniądza i monetaryzmu Miltona Friedmana.
Wzór
M · V = P · Y
M to ilość pieniądza, V prędkość jego obiegu, P poziom cen, a Y realna produkcja. W ujęciu dynamicznym: (1 + m)(1 + v) = (1 + π)(1 + y), czyli inflacja w przybliżeniu równa się m + v − y.
Przykład
Podaż pieniądza rośnie o 8%, prędkość obiegu się nie zmienia, a realny PKB rośnie o 3%. Inflacja wynikająca z równania wynosi (1,08 : 1,03) − 1 = 4,85%.
Ograniczenia
- Równanie jest tożsamością: zawsze jest prawdziwe dla zmierzonych wielkości, ale samo nie mówi, co jest przyczyną, a co skutkiem.
- Prędkość obiegu pieniądza zmienia się w czasie, na przykład w kryzysach i przy zmianach stóp procentowych.
- W krótkim okresie więcej pieniądza może zwiększyć produkcję, a nie tylko ceny.
W długim okresie dane z wielu krajów potwierdzają jednak, że szybki wzrost pieniądza idzie w parze z wysoką inflacją.
Własne wartości można sprawdzić w kalkulatorze równania ilościowego.